To służba, nie praca w policji

1350 brutto to początkowa płaca policjanta. Średnią krajową osiąga mniej więcej na czwartym stopniu służbowym, jako kierownik rewiru. Za to naraża życie swoje, odpowiada za cudze, pracuje po nocach. Ale ma prawo do emerytury już po 15 latach pracy.

Wprawdzie nie może ona przekraczać 40% podstawy wymiaru emerytury, ale dla niektórych może być pociągająca wizja zakończenia pracy w wieku 34 lat. Dotyczy to nie wszystkich osób zatrudnionych w policji, ale tych, którzy są „na służbie”.

- Pracowników policji podzielić można na dwie grupy: pierwszą z nich stanowią funkcjonariusze, którzy należą do jednego z czterech „pionów”: kryminalnego, prewencyjnego, dochodzeniowo-śledczego oraz do służby wspomagającej: pracowników szkół policyjnych, ośrodków szkolenia, itp. (zresztą nie wszyscy muszą być policjantami). Można też wyodrębnić jeszcze mniej sformalizowane „piony”, często wyróżnione tylko nazwą zwyczajową, a nie formalną – oddziały prewencji, policja wodna czy sądowa.

Drugą grupę stanowią pracownicy cywilni. Zatrudnieni w komendach, komisariatach i innych jednostkach organizacyjnych policji, są jednak urzędnikami, a nie policjantami. Należą w dużej części do korpusu służby cywilnej, a znaleźć wśród nich można przedstawicieli wielu zawodów: prawników, finansistów, informatyków, logistyków, kadrowych, tłumaczy. Poza służbą cywilną znajdują się m.in. kierowcy i sprzątaczki, czyli personel pomocniczy.

Ogółem w policji pracuje około 100 tysięcy osób, z czego ponad 90 tysięcy w służbach kryminalnych i prewencyjnych, a 9 tysięcy – w służbach wspomagających. Większość policjantów ma wykształcenie średnie – to zresztą główny wymóg stawiany kandydatom, ale też ponad 20% legitymuje się ukończeniem wyższej uczelni. Około 10% funkcjonariuszy stanowią kobiety, wśród pracowników cywilnych jest ich około 60%. Wśród policjantów niewiele jest osób poniżej 25 roku życia (6%). W wieku 25-30 lat jest co piąty funkcjonariusz, a najwięcej mieści się w przedziale 30-40 lat (44%). Co czwarty skończył 40 lat, tylko 4% ma więcej niż 50 – wcześniejsze przechodzenie na emeryturę jest widać popularne.

Rekrutacja

Policja organizuje nabór trzy razy do roku, chyba, że Komendant Główny Policji zarządzi dodatkową rekrutację. Ustalone terminy to 25 marca, 25 lipca i 25 listopada. Ubieganie się o zatrudnienie wygląda podobnie jak w przypadku innych miejsc pracy – należy wysłać swoje zgłoszenie. Później kandydata czeka rozmowa kwalifikacyjna z pracownikiem biura kadrowego – tematem jest ustalenie wykształcenia i umiejętności kandydata oraz motywacji do podjęcia pracy w policji.

Kolejnym elementem rekrutacji jest test sprawnościowy. Kandydat, aby otrzymać ocenę „bardzo dobrą”, musi między innymi rzucić trzykilogramową piłka lekarską 11 metrów, 10 razy podciągnąć się na drążku i zrobić 22 „brzuszki” w ciągu 30 sekund. Inne kryteria dotyczą kobiet. 8 metrów dwukilogramową piłką lekarską, 21 „brzuszków” to część tego sprawdzianu.

Kandydaci, którzy zaliczą egzamin sprawnościowy, zapraszani są na testy psychologiczne, określające predyspozycje intelektualne i osobowościowe. W razie potrzeby mogą być przeprowadzone również testy pedagogiczne i symulacje zachowań. Ostatnim etapem jest skierowanie pretendenta do pracy na badania lekarskie, ostatecznie potwierdzające możliwość podjęcia pracy w policji.

Nie dla każdego

Nie każdy może jednak ubiegać się o pracę w policji. Przyszły policjant musi mieć obywatelstwo polskie, cieszyć się nieposzlakowaną opinią, nie może być karany i musi korzystać z pełni praw publicznych. Konieczna jest wojskowa kategoria „A” i uregulowany stosunek do służby, czyli albo przeniesienie do rezerwy, albo odsłużenie. Kandydat powinien też mieć wzrost minimum 175 centymetrów i mniej niż 35 lat. Ostatnie wymogi nie dotyczą oczywiście kobiet.

Generalną zasadą było, że konieczne jest posiadanie wykształcenia średniego, chociaż były robione wyjątki. W tej chwili trwają pracę nad zmianą ustawy o policji, a jedną z tych zmian będzie wprowadzenie bezwzględnego wymogu posiadania wykształcenia minimum średniego.

Taka procedura kwalifikacyjna oraz wymogi dotyczące wieku czy wzrostu dotyczą osób, które planują służbę w policji. Ci, którzy myślą o pracy w „cywilu”, mają wymagania dopasowane do konkretnego stanowiska pracy, podobnie jak w innych urzędach państwowych.

Pierwsze kroki

Każdy policjant, niezależnie od tego, jakie ma wykształcenie i przygotowanie zawodowe, rozpoczyna służbę na stanowisku kursanta. Są jednak przepisy, które pozwalają przyjąć szczególnie przydatnego specjalistę od razu na wyższe stanowisko. Ale i tak, w ciągu trwania służby przygotowawczej (czyli pierwszych trzech lat pracy w policji) osoba taka musi przejść odpowiednie przeszkolenie zawodowe. W normalnym trybie – pracę rozpoczyna się od około dziesięciomiesięcznego szkolenia, w czasie którego policjant jeszcze nie pracuje, a uczy się w szkołach policyjnych. W Polsce jest ich kilka – w Legionowie koło Warszawy, w Słupsku, Pile i Katowicach.

Za najbardziej prestiżową uchodzi Wyższa Szkoła Policyjna w Szczytnie. Studia w niej są odpowiednikiem studiów licencjackich na cywilnych uczelniach, jednak trafić tam mogą też ci, którzy ukończyli studia magisterskie, a marzą o oficerskich szlifach. Od mniej więcej dwóch lat na uczelnię tą nie są przyjmowani maturzyści „z cywila”. Możliwość nauki mają czynni policjanci. Wcześniej można było od tej szkoły dopiero rozpoczynać przygodę z policją.

Pracujący policjanci mają wiele możliwości rozwoju zawodowego. Nie zawsze musi być praca „w terenie”, w komisariacie czy komendzie powiatowej. Oprócz tego rodzaju służby policjanci mogą pracować w specjalnych jednostkach organizacyjnych, takich, jak np. Biurze Operacji Antyterrorystycznych (BOA) KGP, komórkach antyterrorystycznych przy komendach wojewódzkich, zespołach minerskich czy pirotechnicznych. Miejsca pracy są też w Centralnym Biurze Śledczym, Biurze Międzynarodowej Współpracy Policji (dawnym Interpolu), w policyjnym lotnictwie, w służbie na akwenach wodnych, itp. Część polskich policjantów uczestniczy również w zagranicznych misjach pokojowych, np. w Bośni i Hercegowinie.

Pieniądze

Policjanci mają prawo do wcześniejszej emerytury – i to jest na pewno ich przywilej. Z drugiej strony jednak ich pensje – przynajmniej na początku – są znacznie niższe od średniej krajowej. Jako kursant, początkujący policjant zarabia około 900 netto. Po szkoleniu pensja jego wzrasta o około 300 złotych. Średnią krajową może osiągnąć dopiero w okolicy czwartego w kolejności stanowiska – kierownika rewiru. Znacznie lepiej zarabiają oczywiście funkcjonariusze na wyższych stanowiskach, np. komendanci: komisariatu – 3400 brutto, powiatowi – 4750 brutto, wojewódzcy – 6950 brutto. Najlepiej wynagradzany jest oczywiście komendant główny, który zarabia powyżej 12 tysięcy brutto miesięcznie.

Płaca policjanta nie zależy jednak tylko od tego, jakie stanowisko zajmuje. System jest bardziej skomplikowany i związany jest również ze stopniem służbowym oraz stażem pracy. Pierwszym stopniem jest posterunkowy, później – starszy posterunkowy. Od sierżanta rozpoczynają się stopnie podoficerskie, a od podkomisarza – oficerskie. W sumie stopni jest 17, na samej górze – generalny inspektor, czyli komendant główny. Z każdym ze stopni związane jest określone wynagrodzenie, powiększane o dodatek funkcyjny.

Na wysokość wynagrodzenia wpływa również staż pracy. Każdy rok przepracowany w policji oznacza o 1% wyższe wynagrodzenie podstawowe, a po raz pierwszy wypłacany jest po dwóch latach pracy. Maksymalna wysokość dodatku stażowego wynosi 20%. Na jeszcze jeden dodatek mogą liczyć policjanci zatrudnieni w Warszawie – z powodu większych kosztów życia (i potrzeby ściągnięcia pracowników, których w Warszawie jest ciągle mniej niż etatów) dostają wynagrodzenie wyższe o około 130 złotych. Po 20 latach służby policjant dostanie nagrodę jubileuszową (w wysokości 75% wynagrodzenia miesięcznego), po kolejnych pięciu latach – 100%, po następnych – 150%.

To nie wszystko, na co może liczyć policjant. Przysługuje mu również tzw. „mundurówka”, czyli przyznawany raz do roku dodatek, przeznaczany na zakup munduru. W zależności od płci i stanowiska policjanta, dodatek ten wynosi od około dwóch do niemal trzech tysięcy złotych.

Dorobić można też w sposób mniej uregulowany. Najlepsi policjanci dostają nagrody (premie) za szczególne osiągnięcia, np. złapanie szczególnie groźnego przestępcy. Wysokość nagrody zależy od możliwości policji, z reguły wynosi kilkaset złotych, chociaż zdarzały się też wyższe nagrody.

Spektakularne sukcesy mogą być nagradzane również w sposób pozafinansowy. Policjanci często odznaczani są Krzyżami Zasługi za Dzielność lub Krzyżami za Ofiarność i Odwagę, a także „branżowymi” odznakami „Zasłużony Policjant” (brązowa, srebrna, złota). Z tymi odznaczeniami nie wiążą się żadne gratyfikacje pieniężne.

Prestiż i ryzyko

Wynagrodzenie – przynajmniej początkujących policjantów – nie jest zbyt atrakcyjne. Jednak nie tylko wizja wcześniejszej emerytury pociąga ludzi do służby. Dużą rolę odgrywa na pewno chęć pomocy innym czy swego rodzaju poczucie misji, ale nie można zapominać też o innych czynnikach. Praca w policji, czyli w sferze budżetowej, jest stosunkowo stabilniejsza niż w firmach komercyjnych. Co więcej, praca dla policjantów jest nie tylko w dużych miastach, ale i w niewielkich miejscowościach, stąd może być pociągająca dla tych, którzy nie chcą przeprowadzać się w poszukiwaniu pracy.

Zawód policjanta to jeden z zawodów zaufania społecznego. I jako taki też odbierany jest przez respondentów badań. Np. w listopadzie zeszłego roku ponad 70% respondentów zapytanych przez OBOP wyraziło zaufanie do policji. Nie oznacza to jednak, że tak dużo osób chciałoby tak służyć społeczeństwu. Można przypuszczać, że w części chociaż wpływ może mieć postrzeganie pracy policjanta jako niezbyt ciekawej – tylko 2% badanych przez OBOP w 2000 roku uznało jego pracę za bardzo ciekawą. Zdecydowanie więcej oceniło pracę policji jako stresującą (14%), odpowiedzialną (5%) i trudną (4%). Ciekawe jest, iż respondenci uznali, że zawód ten jest trzeci w kolejności pod względem ilości stresu. Więcej wiąże się tylko z wykonywaniem pracy lekarza i… nauczyciela.

W badaniu OBOP policjant zajął piąte miejsce na liście najbardziej szanowanych zawodów (4%), a według CBOS (sondaż z 1999 roku) zawód ten cieszy się dużym (48%) i średnim prestiżem (40%) - dało mu to 11 pozycję.

Na ocenę pracy i zawodu policjanta wpływ ma wiele czynników – poczucie bezpieczeństwa, afery związane z policją, a także wydarzenia, które – przynajmniej na pewien czas – powodują zwiększenie popularności czy prestiżu: mogą to być zarówno spektakularne sukcesy, jak i śmierć policjantów podczas służby. Od czasu utworzenia w Polsce policji, czyli od 1990 roku, podczas wypełniania obowiązków służbowych zginęło już ponad 90 policjantów – najtragiczniejsze były lata 1997/98, kiedy życie straciło 24 funkcjonariuszy. I to również należy brać pod uwagę, decydując się służbę w policji. Każdy policjant, przed rozpoczęciem służby, składa przysięgę: „Ja, obywatel Rzeczpospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję: …strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia…”.

Przeciwnicy służenia w armii mogą starać się o przyjęcie do policji. W 2004 roku prawie 2500 mężczyzn może w ten sposób uniknąć wojska. Służba kandydacka – gdyż tak nazywa się ta forma służby – polega na pracy w Oddziałach Prewencji Policji w Warszawie (1600 osób), a także w komendach wojewódzkich w Krakowie, Bydgoszczy, Gdańsku, Poznaniu, Łodzi i Katowicach. Tacy policjanci pełnią służbę „w terenie” – biorą udział w patrolach, uczestniczą w zabezpieczaniu imprez masowych (koncertów, meczów piłkarskich). Mają jednak ograniczone uprawnienia – nie dokonują oględzin, nie prowadzą dochodzeń, nie przesłuchują.

Służba kandydacka trwa 12 miesięcy, a rozpoczyna się sześciotygodniowym szkoleniem. Największe szanse mają mieszkańcy tych województw, w których służba się odbywa. Ale chętni z innych rejonów kraju nie powinni się zniechęcać i mogą się również zgłaszać. Ostateczna decyzja i tak zapadnie po przeprowadzeniu procedury kwalifikacyjnej: kandydat musi być niekarany, sprawny fizycznie i psychicznie – podobnie jak „normalny” policjant, nie musi jednak mieć wykształcenia średniego.

Poborowy – podobnie jak inni policjanci – przed rozpoczęciem służby składa ślubowanie, ma prawo również do wynagrodzenia – żołd jest jednak niższy niż „normalnych” policjantów – niespełna 500 złotych miesięcznie. Po zakończeniu służby kandydackiej można ubiegać się o stałą pracę w policji, jednak kwalifikacja wygląda tak samo jak w przypadku kandydatów z „zewnątrz”.

W poszczególnych jednostkach w różnym czasie rozpoczyna się służba kandydacka. Poniżej informacje, kiedy i ile osób zostanie przyjętych do pracy. Zainteresowani powinni znacznie wcześniej w biurach kadrowych poszczególnych jednostek zgłaszać swoje kandydatury:

OPP (Oddziały Prewencji Policji) Warszawa: 400 osób od 30 stycznia, 400 – od 1 lipca, 400 – od 1 października
KWP Kraków:100 od 17 maja
KWP Łódź: 75 od 18 maja, 75 od 7 września
KWP Bydgoszcz: 100 od 5 lipca
KWP Gdańsk: 100 od 5 maja
KWP Poznań: 75 od 30 stycznia, 75 od 1 lipca
KWP Katowice: 250 od 1 lipca

Informacje o naborze do pracy w policji można znaleźć w dwóch miejscach:
- przyszli funkcjonariusze policji powinni szukać ogłoszeń na stronach komend - Komendy Głównej, komend wojewódzkich, miejskich i powiatowych,
- przyszli pracownicy służby cywilnej zatrudnieni w urzędach policyjnych - informacje o naborze ukazują się w Biuletynie Służby Cywilnej i na internetowych stronach Urzędu Służby Cywilnej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *